Besin ve Bağırsak İntoleransı ve Alerjisi

Son zamanlarda besin alerjileri konusunda çok fazla kavram karışıklığı var. Gelin bu konulara biraz açıklık getirelim:

    Besin alerjisi herhangi bir gıda tüketildiğinde vücudun gösterdiği fizyolojik tepkilere toplumun geneli tarafından verilen addır. Ancak bu tanımlama tamamen yanlıştır. Besinlere karşı vücut tarafından gösterilen tepkiler benzer şekillerde gerçekleşse bile farklı hassasiyetlerden kaynaklı olabilmektedir. Fizyolojik tepkilerin sebebi bağışıklık sistemi ya da sindirim sistemi ile alakalı olabilmektedir. Bu ayrımı iyi yapmak ve buna göre tedbirler almak yaşam kalitesini artırmak açısından oldukça önemlidir.

Peki gıda intoleransı, gıda duyarlılığı yani hassasiyeti ve gıda alerjisi arasındaki fark nedir? 

  Çoğu zaman aniden gelişen ve hayati risklere de sebep olabilen besin alerjisi en tehlikeli ve önemsenmesi gereken hassasiyet çeşididir. Bağışıklı sisteminin tüketilen gıdada bulunan bazı bileşenlere karşı tepki göstermesi ile ortaya çıkmaktadır. Alerji yaşanması sonucunda bağışıklık sistemi immunoglobulin E (IgE) antikoru üretmeye başlar. Bazı durumlarda ise herhangi bir IgE artışına rastlanmayabilir. 

Alerjiye sebep olan gıdanın tüketiminden kısa bir süre sonra belirtiler görülmeye başlar. Ağız ve boğaz kısmında oluşan kaşıntı, kızarıklık ve şişme alerjide en sık karşılaşan belirtiler olarak öne çıkmaktadır. Besinden çok az bir miktarda tüketmek bile bu belirtilerin görülmesi için yeterli olabilir.

Genellikle alerji ile karıştırılan besin intoleransı ise bağışıklık sistemi ile alakalı değildir. Çoğunlukla sindirim sisteminde besinin tüketilmesi ile ortaya çıkan rahatsızlardan kaynaklanmaktadır. Alerjiye oranla görülme sıklığı daha fazla olan gıda intoleransı belirtileri arasında hazımsızlık, şişkinlik, gaz, mide bulantısı, ishal, kusma ve mide ağrısı yer alıyor. Yaşla ve çeşitli rahatsızlıkların sonucunda yavaşlayan sindirim fonksiyonu, azalan enzimler ve salgılar bu tarz bir hassasiyet yaşanmasına yol açabiliyor.

Gıda duyarlılığı, bağışıklık sistemi tepkisinden ziyade sindirim sisteminin gıdalara verdiği yanıttır. Hayati tehlikesi yoktur ancak uzun süreli şikayetlere neden olabilir. Örneğin; Ekmek yediğinizde kendinizi yorgun ve halsiz hissedebilirsiniz. Ancak bu, ömür boyu ekmek yiyemeyeceğiniz anlamına gelmez. Hayatınızdan kısa bir süre ayırıp ona farklı bir alternatif ekleyebilirsiniz. Igg ve Iga bağışlıklık yanıtı görülür. Alerjiye göre daha yaygın ve her 5 kişiden 1’inde görülmektedir. Saatler günler içinde bulgu verebilir. 

GIDA DUYARLILIK BELİRTİLERİ NELERDİR?

Baş ağrısı ve migren, tükenmişlik, IBS, geçirgen bağırsak sendromu, akne, kas ve eklem ağrıları, kaşıntı ürtiker ve dermatittir. 

GIDA DUYARLILIK TANISI NASIL KONULUR?

   Öncelikle şikayetlerinizin gıda duyarlılığı mı yoksa gıda alerjisi mi olduğunun tespit yapılır. En sık kullanılan yöntem gıdalara karşı gösterilen reaksiyonları günlük olarak not etmektir. Deneme yanılma yöntemi ile şüphelenilen gıdalar beslenmeden çıkarılır. Bu da uzun süreli ve sonuçları belirsiz olan yöntemdir. Bilimsel olarak kanıtlanmış olan esas yöntem ise gıda maddeleri içeriğine karşı gelişen Igg yanıtını araştırmaktır. Gıda duyarlılık testinde saflaştırılarak standardize edilmiş çeşitli gıda antijenlerine karşı gelişen Igg yanıtı microarrey test yöntemi ile saptanır. Test sonucuna göre kişiye özel bir beslenme programı planlanır ve süreç takip edilir.

GIDA DUYARLILIK TEDAVİSİ NASIL YAPILIR?

   Test sonucuna göre orta ve şiddetli reaksiyon gösteren besinler diyetten çıkarılarak eliminasyon diyeti uygulanır. Diyet uygulamasından 3 ay sonra Gıda Duyarlılık Testinin tekrarlanması önerilir. İlk ve sonraki raporun karşılaştırılması ile hastanın uyguladığı diyetin etkinliği değerlendirilir. Diyetin başarısını destekleyen en önemli belirteçler, mevcut semptomların azalması ve hastanın şikayetlerinin gerilemesidir. Duyarlılığa neden olan gıdanın diyetten dışlanması ile, mukozanın inflamatuvar değişikliklerinde ve aşırı tetiklenen immün yanıtta azalma gözlenir. Diyetin kişinin hassasiyetlerine göre yeniden düzenlenmesi yani alternatif gıdaların eklenmesi ile kilo problemlerinin çözümüne de katkı sağlar.