- Gluten tüketimi, bugüne kadar birçok farklı hastalık ve sağlık problemi ile ilişkilendirilmiştir. Bunlardan en çok bilineni ve en yaygın olanı çölyak hastalığıdır. Çölyak hastalığı, genetik olarak duyarlı kişilerde, buğday, arpa, çavdar ve yulaf gibi tahıllardaki gluten proteinine karşı duyarlılık sonucu gelişir. Glutensiz beslenme diyeti, çölyak hastaları için mevcut olan ve hastaların çoğunda semptomların giderilmesini sağlayan tek tedavidir.
- Glutensiz diyetin; gluten duyarlılığı veya çölyak hastalığı olmayan kişilerde ağırlık kaybı sağladığını gösteren yayımlanmış bir rapor bulunmamaktadır. Buna rağmen dünya çapında artan sayıda tüketici tarafından tercih edilen popüler diyet akımlarından biri haline gelmiştir. Yapılan bir araştırmaya göre, tüketicilerin %82’si çölyak hastalığı teşhisi konulmadan başka nedenlerle glutensiz ürünleri seçmektedir
- Özellikle zayıflama amacıyla kullanılmasına karşın birçok glutensiz gıda, gluten içeren ürünlere kıyasla artmış yağ içeriği ve kalori yoğunluğuna sahiptir.
- Gluten içermeyen diyete başlayan bazı çölyak hastalarının da ağırlık kazanması bu şekilde açıklanmaktadır. Ayrıca, glutensiz beslenme diyetinin standart diyete göre daha az protein, düşük diyet posası ve daha çok doymuş yağ içerdiği bilinmektedir. Glutensiz beslenme diyetinin daha az protein içermesi, glutenin buğdayın ana proteini olmasına; yüksek yağ içermesi, glutensiz ürünlere yapı ve lezzet katmak için eklenen bazı maddelere; düşük diyet posası içermesi ise bu diyetteki ekmek ve tahılların farklı nitelikte ve miktarda olmasına dayandırılmaktadır.
- Glutensiz beslenme diyetinin bağırsak mikrobiyotasını etkilediği bilinmektedir. Sağlıklı bireylerde glutensiz diyetin bağırsak mikrobiyotası üzerindeki etkisini incelemek için yapılan çalışmalarda, glutensiz diyetten sonra polisakkarit alımındaki azalmaya paralel olarak faydalı bağırsak bakteri türlerinin (Bifidobacterium , B. longum, Lactobacillus spp.) sayısının azaldığı ve patojenlerin (E. coli, Enterobacteriaceae) sayısının arttığı belirlenmiştir
- Glutensiz beslenme diyeti ve geleneksel, alışılmış diyetin mikrobiyotaya etkilerini incelemek için sağlıklı katılımcılarla yapılan başka bir çalışmada, glutensiz diyet süresince faydalı bakteri türlerinin (Ruminococcus bromii ve Roseburia faecis) sayılarının azalırken patojen bakteri ailelerinin (Victivallaceae, Clostridiaceae, ML615J-28, Slackia ve Coriobacteriaceae) sayılarında anlamlı bir artış olduğu belirtilmiştir.
- Aynı zamanda gluten içermeyen diyet, civa ve arsenik gibi daha yüksek toksik metal riskine sahiptir. Pirinç ve pirinç bazlı ürünlerin civa, kurşun ve arsenik konsantrasyonları buğday, yulaf ve arpa gibi diğer tahıllara göre daha yüksektir.
- Pirincin gluten içermeyen diyetlerdeki birincil tahıl kaynağı olmasından dolayı pirinç ve pirinç bazlı ürünlerin tüketimi yüksek toksik metal konsantrasyonlarının vücuda alımına neden olabilmektedir. İtalya’da yapılan bir çalışmada, glutensiz beslenen bireylerin, balık tüketimi ve amalgam dolgularının sayısından bağımsız olarak, kontrol grubuna göre civa kan düzeylerinde dört kat artış olduğu gösterilmiştir.